Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα των τελευταίων ετών στον χώρο της αστροχημείας ανακοίνωσαν επιστήμονες, εντοπίζοντας στο διαστρικό διάστημα το μεγαλύτερο οργανικό μόριο που περιέχει θείο που έχει παρατηρηθεί ποτέ. Η ανακάλυψη αυτή θεωρείται κομβική, καθώς το θείο αποτελεί βασικό στοιχείο για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε στη Γη.
Οι ερευνητές μιλούν πλέον για έναν «χαμένο κρίκο» που βοηθά να γεφυρωθεί το κενό ανάμεσα στη χημεία του Διαστήματος και στα πολύπλοκα μόρια που σχετίζονται με τη βιολογική ζωή.
Γιατί το θείο είναι τόσο σημαντικό για τη ζωή
Το θείο είναι το 10ο πιο άφθονο στοιχείο στο Σύμπαν και παίζει καθοριστικό ρόλο στη βιοχημεία. Συμμετέχει στη δομή των αμινοξέων, των πρωτεϊνών και των ενζύμων, δηλαδή σε βασικά δομικά στοιχεία κάθε ζωντανού οργανισμού.
Παρότι είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν μόρια που περιέχουν θείο σε κομήτες και μετεωρίτες, στο διαστρικό διάστημα υπήρχε μια εμφανής έλλειψη μεγάλων και σύνθετων μορίων με θείο. Αυτό το κενό αποτελούσε εδώ και χρόνια ένα ανοιχτό ερώτημα για την επιστημονική κοινότητα.
Το μόριο που αλλάζει τα δεδομένα
Το μόριο που εντοπίστηκε ονομάζεται 2,5-κυκλοεξαδιένιο-1-θειόνη (2,5-cyclohexadiene-1-thione). Αποτελείται από 13 άτομα και περιέχει θείο, άνθρακα και υδρογόνο. Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο γνωστό μόριο με θείο στο Διάστημα είχε μόλις εννέα άτομα, ενώ τα περισσότερα δεν ξεπερνούσαν τα πέντε.
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη προστίθεται στον κατάλογο των περισσότερων από 300 μορίων που έχουν ανιχνευθεί στο Διάστημα και ενισχύει την εκτίμηση ότι υπάρχουν πολλά ακόμη σύνθετα μόρια που δεν έχουμε καταφέρει να εντοπίσουμε.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy και επικεφαλής συγγραφέας είναι ο Mitsunori Araki από το Ινστιτούτο Max Planck για την Εξωγήινη Φυσική.
Πού βρέθηκε το μόριο
Το μόριο ανιχνεύθηκε μέσα σε ένα μοριακό νέφος με την ονομασία G+0.693–0.027, περίπου 27.000 έτη φωτός από τη Γη, κοντά στο κέντρο του γαλαξία μας.
Τα μοριακά νέφη είναι ψυχρές και πυκνές περιοχές γεμάτες σκόνη και αέρια. Εκεί ευνοείται ο σχηματισμός μορίων και, με την πάροδο του χρόνου, η δημιουργία νέων άστρων. Για τον λόγο αυτό αποκαλούνται συχνά «αστρικά φυτώρια».
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα υλικά αυτών των νεφών μπορούν αργότερα να ενσωματωθούν σε πλανητικά συστήματα, μεταφέροντας μαζί τους πολύπλοκες χημικές ενώσεις.
Πώς έγινε η ανίχνευση
Η ερευνητική ομάδα ακολούθησε μια συνδυαστική προσέγγιση. Αρχικά, συνέθεσε το μόριο στο εργαστήριο, εφαρμόζοντας ηλεκτρική εκκένωση σε θειοφαινόλη. Στη συνέχεια κατέγραψε με ακρίβεια το «ραδιοφωνικό αποτύπωμα» του μορίου.
Αυτό το αποτύπωμα συγκρίθηκε με δεδομένα από παρατηρήσεις που είχαν ήδη γίνει στο συγκεκριμένο μοριακό νέφος, μέσω των ραδιοτηλεσκοπίων IRAM-30m και Yebes στην Ισπανία. Η ταύτιση των στοιχείων επιβεβαίωσε την παρουσία του μορίου στο Διάστημα.
Τι σημαίνει αυτό για την προέλευση της ζωής
Η ανακάλυψη ενισχύει την ιδέα ότι τα βασικά χημικά συστατικά της ζωής δεν δημιουργήθηκαν αποκλειστικά στη Γη. Αντίθετα, ενδέχεται να μεταφέρθηκαν μέσω κομητών και μετεωριτών κατά τα πρώτα στάδια σχηματισμού του πλανήτη μας.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, η ύπαρξη τόσο σύνθετων μορίων στο Διαστρικό Διάστημα δείχνει ότι η μετάβαση από απλή κοσμική χημεία σε δομικά στοιχεία ζωής είναι πιο φυσική διαδικασία απ’ όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ζωής
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη δεν δίνει οριστική απάντηση στο πώς ξεκίνησε η ζωή, προσθέτει όμως ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ. Δείχνει ότι το Σύμπαν διαθέτει ήδη τα απαραίτητα «υλικά» πολύ πριν τη δημιουργία πλανητών όπως η Γη.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στο μέλλον θα εντοπιστούν ακόμη μεγαλύτερα και πιο σύνθετα μόρια με θείο, φέρνοντάς μας ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση της προέλευσης της ζωής σε κοσμική κλίμακα.
